Mọi chương trình từ đầu series tới giờ đều quên sạch dữ liệu khi kết thúc, và dừng ngay khi gặp lỗi. Chương trình thực tế thì cần đọc dữ liệu từ file, lưu kết quả lại cho lần chạy sau, và không sập chỉ vì người dùng gõ chữ vào chỗ cần nhập số. Bài cuối của series giới thiệu cách đọc ghi file với pathlib, xử lý lỗi bằng exception, và lưu dữ liệu bằng module json.

Ở bài 6, mình dùng dictionary để lưu thông tin một món đồ uống, và ở bài 8 dùng hàm để xử lý dữ liệu. Nhưng dữ liệu và hàm xử lý nó vẫn nằm tách rời nhau. Class gom cả hai vào một chỗ: một chiếc xe vừa có hãng, mẫu, số km đã chạy, vừa có các hành động như cập nhật số km. Đây là nền tảng của lập trình hướng đối tượng (object-oriented programming, OOP), cách tổ chức code mà bạn sẽ gặp ở hầu hết các thư viện Python. Bài này giới thiệu cách viết class, tạo đối tượng, kế thừa, và import class từ module.

Chương trình càng dài, bạn càng thấy mình viết đi viết lại những đoạn code giống nhau: in lời chào, ghép họ tên, tính tổng tiền. Mỗi lần cần sửa, bạn lại phải sửa ở tất cả những chỗ đó. Hàm giải quyết chuyện này: đặt tên cho một đoạn code, rồi gọi tên đó mỗi khi cần. Bài này giới thiệu cách viết hàm, truyền dữ liệu vào hàm, nhận kết quả trả về, và tách hàm ra file riêng.

Các chương trình từ đầu series tới giờ đều dùng dữ liệu viết sẵn trong code. Chương trình thực tế thì phải hỏi người dùng: bạn bao nhiêu tuổi, bạn muốn đặt món gì, bạn có muốn tiếp tục không. Bài này giới thiệu hàm input() để nhận dữ liệu người dùng nhập vào, và vòng lặp while để chương trình chạy tới khi người dùng muốn dừng.

List giữ các phần tử theo thứ tự, và bạn lấy phần tử ra bằng vị trí. Nhưng nhiều dữ liệu tự nhiên đi theo cặp: tên món và giá, tên đăng nhập và thông tin người dùng, quần đảo và tỉnh thành quản lý. Với những dữ liệu này, bạn muốn tra theo tên chứ không theo vị trí. Python có dictionary cho việc đó. Bài này giới thiệu cách tạo, đọc, sửa, duyệt dictionary, và cách lồng dictionary với list.

Đến giờ, chương trình của mình luôn chạy giống nhau, từ dòng đầu tới dòng cuối. Nhưng chương trình thực tế phải phản ứng theo tình huống: người dùng nhập sai mật khẩu thì báo lỗi, khách dưới 4 tuổi thì miễn vé, món khách gọi đã hết thì xin lỗi. Bài này giới thiệu điều kiện và câu lệnh if để làm việc đó.